21. Yüzyılda Bor Teknolojileri ve Uygulamaları

İ. Ersan Kalafatoğlu, S. Nuran Örs

Öz


Doğada 200’den fazla bilinen bor minerali olmasına rağmen bunlardan ancak 15 kadarı ekonomik değere sahiptir. Yeryüzünde bor yatakları birkaç yerde yoğunlaşmıştır ve bunların yaklaşık % 66’sı Türkiye’dedir. Türkiye bor yatakları 1865 yılında bulunmasından sonra yabancılar tarafından işlenmiş, 1950’lerden itibaren Türk özel sektörü ve Etibank da işletmeye başlamıştır. 1978’de devletleştirme sonucu sadece Etibank tarafından işletilmeye devam edilmiştir.

Kullanım alanları ve üretim teknolojileri yönünden bor bileşikleri iki grupta incelenebilir:

  1. Büyük miktarlarda üretilen ve yaygın kullanım alanlarına sahip bor mineralleri ve ticari boratlar.
  2. Özel tüketim alanları olan ve kısıtlı miktarda üretimi yapılan özellikli bor ürünleri. Ticari bor mineralleri ve boratlar klasik kimya mühendisliği birim işlemleriyle üretilebilir. En  yaygın  kullanım  alanları  cam,  zirai  uygulamalar,  temizleme  ve  ağartma,  alev geciktiriciler ve metalurjik uygulamalardır.

Bor, bor elyafı, bor karbür, bor nitrürler, bor hidrürler ve benzeri özellikli bor bileşikleri üretimleri daha özel koşullar gerektirmektedir ve genellikle ileri teknoloji alanlarında kullanılmaktadır. Son yıllarda bir hidrojen depolama ortamı olarak ortaya çıkan sodyum borhidrür yaygın kullanım potansiyeli oldukça yüksek görünen bir özellikli bor bileşiğidir. Türkiye hem mevcut teknolojilerini daha ekonomik, daha verimli ve daha çevre dostu olacak şekilde geliştirmeli, hem de yeni rafine borat bileşikleri ve özellikli uç bileşiklerin üretiminde de teknoloji sahibi olabilmesi için araştırmalarını yoğunlaştırmalıdır.


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Roskill, “The Economics of Boron”, 9th edition, 1999.

D.E. Garrett, “Borates”, Academic Press, 1998.

A.N. Bulutcu, “Özelleştirmenin Gölgesindeki Borlarımızın Durumu”, Eti Holding için hazırlanmış özel rapor, 2001.

İ.E. Kalafatoğlu, S.N. Örs, “21. Yüzyılda Bor Teknolojileri Ve Uygulamaları”, Kritek 2000, TÜBİTAK-Marmara Araştırma Merkezi, Gebze, 2000.

Örs, N., Behmenyar, G., Özdemir, S.S., Boyacı San, F.G., Bahar, T., “Hidrojen Üretimi ve Depolama”, TÜBİTAK-Marmara Araştırma Merkezi, MKTAE.1.02.007, 2002.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Telif Hakkı (c) 2016 İ. Ersan Kalafatoğlu, S. Nuran Örs

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.