Açık hava antik alanların (OASIS) yapı taşlarında gözlenen bozunmanın nümerik hesaplama ile belirlenmesi

Kıvanç Zorlu, Mehmet Bayirli

Öz


Karbonatlı kayalarda bozunma derecesinin belirlenmesi oldukça zordur. Bu tür kayaların özellikle çözünmeye duyarlı olmaları nedeniyle, bozunma ürünleri ortamdan tamamen uzaklaşır ve kaya içerisinde boşluklar oluştururlar. Ayrıca, koruma altındaki tarihi yerlerdeki yapı taşlarında meydana gelen bozunmanın belirlenmesi de, örneklemede yaşanan sınırlamalar nedeniyle oldukça güçtür. Akdeniz kıyılarında inşa edilmiş tarihi yapılar, büyük bloklar elde edilebilen ve yapı taşları için uygun niteliklerde olan kireçtaşları ile inşa edilmiştir. Olba antik kentinin yapı taşlarında çözünme ile meydana gelen makro ve mikro ölçekteki bozunmanın izlerine rastlamak mümkündür. Örnek almadaki kısıtlamalar nedeniyle Olba antik kentindeki yapı taşlarının mikro ölçekteki bozunma derecelerini belirlemek için hasar vermeyen bir yöntem kullanılmıştır. Çalışmada, yapı taşlarının mikro ölçekteki yüzey morfolojisi fraktal boyut yaklaşımı kullanılarak belirlenmiştir.  Bu amaçla, farklı bozunma derecelerine sahip yapı taşlarından alınan örnekler Taramalı Elektron Mikroskobunda (SEM) analiz edilmiş ve her bir mineralin fraktal boyutu hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, yapı taşlarındaki bozunma arttıkça, fraktal boyutta da bir artış gözlenmektedir. Bu sonuçlar, daha önce makro ölçekte yapılmış çalışmalarda belirlenen bozunma dereceleri ile uyumluluk göstermektedir.  


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Erten, E., 2003. Archaeological Surveys at Olba (Uguralani), Silifke-Mersin. (2003). Mersin University, Department of Archaeology, internal report, 5p (unpublished).

ANON. (1995). The description and classification of weathered rocks for engineering purposes. Quarterly Journal of Engineering Geology 28, 207-242.

Zorlu K. (2008). Description of the weathering states of building stones by fractal geometry and fuzzy inference system in the Olba ancient city (Southern Turkey) Engineering Geology, 101 (3-4), 124-133.

Mandelbrot, B.B. (1967). How long is the coast of Britain? Statistical self-similarity and fractal dimension. Science 155, 636-638.

A. Van Put, A. Vertes, D. Wegrzynek, B. Treiger, R. Van Grieken: Quantitative characterization of individual particle surfaces by fractal analysis of scanning electron microscope images. Fresenius J Analen Chem (1994) 350: 440-447

C. Douketis, Z. Wang, T. L. Haslett, M. Moskovits (1995). Fractal character of cold-deposited silver films determined by low-temperature scanning tunneling microscopy. Physical Review B, Volume 51, Number 16, 15, 51.

A. Mannelquist, N. Almquist, S. Fredriksson (1998). Influence of tip geometry on fractal analysis of atomic force microscopy images. Appl. Phys. A 66, 891-895.

W. Zahn, A. Zösch (1999). The dependence of fractal dimension on measuring conditions of scanning probe microscopy. Fresenius J Analen Chem. 365, 168-172.

W. Zahn, A. Zösch (1997). Characterization of thin film surfaces by fractal geometry. Fresenius J Anal Chem. 358: 119-121.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Telif Hakkı (c) 2017 Kıvanç ZORLU, Mehmet Bayirli

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.